Nagłówek Uniwersytetu Otwartego UAM

Nauki humanistyczne

Główne tendencje estetyczne w polskiej i światowej fotografii w latach 1839-1989

Prowadzący: prof. UAM dr hab. Maciej Szymanowicz


Liczba godzin: 30


Cena kursu: 280,00 zł


Forma zajęć: wykłady


Język: polski


Udostępnij

Podstawowe informacje

Informacje o zapisach
Rozpoczęcie zapisów: 7.09.2018
Zamknięcie zapisów: 30.09.2018
Min. liczba uczestników: 25
Limit miejsc: 50

Zapisy na ten kurs zostały odwołane.
Kurs nie został uruchomiony.

Terminy i miejsca zajęć

Lp. Data Godzina
1. środa 17.10.2018 18:00 - 19:30
2. środa 24.10.2018 18:00 - 19:30
3. środa 7.11.2018 18:00 - 19:30
4. środa 14.11.2018 18:00 - 19:30
5. środa 21.11.2018 18:00 - 19:30
6. środa 28.11.2018 18:00 - 19:30
7. środa 5.12.2018 18:00 - 19:30
8. środa 12.12.2018 18:00 - 19:30
9. środa 19.12.2018 18:00 - 19:30
10. środa 9.01.2019 18:00 - 19:30
11. środa 16.01.2019 18:00 - 19:30
12. środa 23.01.2019 18:00 - 19:30
13. środa 30.01.2019 18:00 - 19:30
14. środa 6.02.2019 18:00 - 19:30
15. środa 13.02.2019 18:00 - 19:30

Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej
ul. Fredry 10; 61-701 Poznań

Informacje dotyczące programu kursu

Cele kursu

- Zapoznanie z podstawową wiedzą na temat rozwoju fotografii od 1839 roku do przełomu politycznego w Polsce.

- Przedstawienie podstawowych koncepcji estetycznych, które wpłynęły na kształt fotografii artystycznej w XIX i XX wieku.

- Przekazanie podstawowych pojęć i terminologii z zakresu estetyki i techniki fotografii.

- Zaznajomienie słuchaczy z najważniejszymi kierunkami współczesnych badań nad fotografią.

- Uwrażliwienie słuchaczy na dziedzictwo polskiej fotografii artystycznej.

- Ukazanie związków fotografii z innymi dyscyplinami artystycznymi.

- Zaznajomienie słuchaczy z kontekstem warunkującym rozwój fotografii  artystycznej (np. kultura masowa, technika, rzemiosło fotograficzne).

Tematyka kursu

Celem zajęć jest przedstawienie podstawowych koncepcji estetycznych, które wpłynęły na kształt fotografii w XIX i XX wieku. Na wykładach zostaną omówione wczesne dziewiętnastowieczne teorie estetyczne oraz konstytutywne dla XX-wiecznej fotografii nurty i zjawiska wraz z ich zapleczem teoretycznym (np. piktorializm, nowa fotografia, socrealizm, fotografia subiektywna i wiele innych). Na tym tle zostaną ukazane osiągnięcia polskiego środowiska fotograficznego, które będą tworzyły główną oś zajęć. Ważnym aspektem wykładów będzie nakreślenie pola odniesień fotografii do innych dyscyplin sztuki, a w szczególności do malarstwa i grafiki, gdyż niejednokrotnie takie relacje stanowiły podstawę dla teorii oraz praktyki wielu twórców. Ów związek będzie stanowił jeden z głównych wątków zajęć z uwagi na długotrwałą popularność w Polsce piktorializmu, nurtu który starał się wynegocjować dla fotografii miejsce pośród innych dyscyplin artystycznych. Kierunek ten niemal całkowicie zdominował polskie środowisko fotograficzne w pierwszej połowie XX wieku.  Stałym wyznacznikiem postawy  twórców skupionych pod jego szyldem, pomimo zmieniającego się kontekstu polityczno-społeczno-kulturowego, było tworzenie obrazów fotograficznych na bazie wzorów płynących z malarstwa. Pomimo, że zajęcia nie będą posiadały charakteru kompleksowej i linearnej opowieści o dziejach fotografii, to jednak niektóre problemy stanowiące tło dla rozważań zasadniczych będą omawiane szczegółowo, budując dla nich nieodzowny kontekst. Przykładem może tu być rozwój kultury masowej, rzemiosła fotograficznego czy przemysłu fototechnicznego, które stymulowały w istotny sposób rozwój fotografii.

Przyjęte ramy czasowe dla omawianych w trakcie wykładów zagadnień symbolicznie podkreślają fakt, iż głównym ich tematem będą dzieje polskiej fotografii. O ile data otwierająca (1839) odnosi się do momentu ogłoszenia wynalazku fotografii to zamykająca (1989) jest związana z końcem epoki PRL-u, który stanowi istotną cezurę dla praktyki fotograficznej w Polsce.

Szczegółowe zagadnienia poruszane w trakcie wykładów:

- Początki fotografii i pierwsze metody utrwalania rzeczywistości w pierwszej połowie XIX wieku.

- Pionierzy polskiej fotografii XIX wieku – wprowadzenie do twórczości fotograficznej na ziemiach polskich.

- Społeczne funkcjonowanie  fotografii przed wybuchem I wojny światowej (uwarunkowania techniczne i estetyczne fotografii zakładowej, konwencje portretowania, organizacja zakładu rzemieślniczego, fotograficzny album rodzinny, początki fotografii barwnej, pierwsze wystawy i stowarzyszenia miłośników).

- Fotografia i nauka w XIX wieku. Dokumentacje krajobrazów, architektury i dzieł sztuki. Chronofotografia i początki fotografii migawkowej - omówienie zjawiska i wpływu zdjęć wykonanych tą metodą na malarstwo. Fotografia w medycynie oraz jej zastosowanie na potrzeby eugeniki, frenologii i fizjonomiki.

- Artystyczne aspiracje miłośników fotografii – próba zbliżenia fotografii do malarstwa. Piktorializm światowy i polski od końca XIX wieku do połowy XX wieku. Estetyka piktorializmu, koncepcja obrazu oraz techniki szlachetne. Szkoły narodowe i struktura instytucjonalna nurtu. Polska recepcja piktorializmu i jego wielkie osobowości: Jan Bułhak, Tadeusz Wański, Henryk Mikolasch, Józef Świtkowski i inni.

- Tendencje modernistyczne w fotografii światowej i polskiej w dwudziestoleciu międzywojennym (np. nowa rzeczowość, fotografia robotnicza, rozwój fotografii małoobrazkowej etc.). Szczególny nacisk będzie położony na omówienie osiągnięć polskich twórców (Stanisław Ignacy Witkiewicz, fotografowie lwowscy np. Witold Romer, fotomontażyści np. Janusz Maria Brzeski, Kazimierz Podsadecki etc.).

- Fotografia i propaganda. Twórczość fotograficzna w III Rzeszy i Związku Radzieckim. Próba wykorzystania idei piktorialnych w obrębie fotografii dokumentalnej o wydźwięku propagandowym. Niemiecki program Heimatfotografie i jego polska wersja zwana fotografią ojczystą przed i po II wojnie światowej.

- Fotografia w prasie ilustrowanej. Specyfika polskiego i światowego rynku prasowego oraz główne koncepcje fotoreportażu w XX wieku.

-  Odrodzenie fotografii polskiej w pierwszych powojennych latach. Nowy ład instytucjonalny, dokumentacje zniszczeń wojennych i Ziem Odzyskanych, reaktywacja piktorializmu oraz tendencji awangardowych.

- Teoria i praktyka socrealizmu w polskiej fotografii. Socrealizm jako pole napięć, warunkowane tradycją i historią polskiej fotografii. Model socrealistycznego życia fotograficznego (narady twórcze, centralizacja życia fotograficznego, produkcja wystaw opartych o scenariusze, kolektywne sposoby pracy etc.).

- Fotografia polska doby odwilży (m.in. Grupa Podwórko, działalność Bronisława Schlabsa, Jerzego Lewczyńskiego, Zdzisława Beksińskiego etc.).

- Główne tendencje estetyczne w fotografii lat 70. I 80. XX wieku (np. neoawangarda, fotografia społeczna, intermedialna, elementarna etc.).

Efekty kształcenia

Po zakończeniu kursu słuchacz posiada wiedzę z zakresu historii, teorii i estetyki fotografii  XIX i XX wieku.

- Zna podstawowe terminy i posiada wiedzę z zakresu technik fotografii.

- Posiada informacje na temat zasobów polskich kolekcji fotografii artystycznej.

- Orientuje się w układzie instytucjonalnym polskiej fotografii.

- Posiada podstawową wiedzę na temat rozwoju techniki fotograficznej.

Metody pracy

Zajęcia będą prowadzone w formie wykładu wzbogaconego o prezentacje licznych materiałów wizualnych.


Informacje o egzaminie

Informacja:
egzamin nie jest obowiązkowy - jest przeznaczony dla słuchaczy, którzy chcą otrzymać Świadectwo Ukończenia Kursu. Warunkiem podejścia do egzaminu jest uczestniczenie w co najmniej 60% zajęć (18h) oraz terminowe dokonanie płatności za egzamin.

Cena egzaminu: 100,00 zł

Egzamin pisemny w formie testu (pytania opisowe).