Jaskinie i zjawiska krasowe

Cele kursu

Celem wykładu jest przystępne przedstawienie, jak powstają różne typy jaskiń - krasowe, wulkaniczne, grawitacyjne, lodowe oraz inne — oraz jakie procesy prowadzą do ich późniejszego wypełniania osadami i naciekami.

Uczestnicy poznają znaczenie jaskiń jako naturalnych archiwów zmian środowiska i klimatu. Omówione zostaną także praktyczne aspekty badań jaskiń i zjawiska krasowych: zagrożenia geologiczne, ochrona podziemnych obiektów oraz ich wykorzystanie w edukacji i geoturystyce.

Tematyka kursu

Tematyka kursu obejmuje takie zagadnienia jak powstawanie różnych typów jaskiń, procesy krasowe oraz znaczenie jaskiń dla poznania historii środowiska, klimatu i człowieka. Omówione zostaną jaskinie krasowe, wulkaniczne, grawitacyjne, lodowe i inne.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona jaskiniom krasowym. Jaskinie mogą powstawać nie tylko dzięki wodom opadowym wsiąkającym z powierzchni, ale także dzięki roztworom dopływającymi z głębi Ziemi.
Jaskinie są naturalnymi archiwami przeszłości. W ich wnętrzu mogą zachowywać się osady klastyczne, nacieki, szczątki roślin i zwierząt oraz ślady obecności człowieka — materiały, które na powierzchni często uległyby zniszczeniu. Dlatego jaskinie są cenne dla geologów, archeologów, paleontologów i badaczy zmian klimatu.

W programie znajdą się m.in.:
- podstawowe typy jaskiń i pojęcia związane z krasem,
- jaskinie wulkaniczne, lodowe, grawitacyjne i inne,
- rola wody, skał, klimatu, tektoniki i roślinności w rozwoju krasu,
- jaskinie i zjawiska krasowe w Polsce oraz na świecie,
- osady jaskiniowe jako zapis dawnych zmian środowiska i klimatu,
- zagrożenia związane z obszarami krasowymi,
- ochrona jaskiń oraz ich wykorzystanie w edukacji i geoturystyce.

Efekty uczenia się

Po ukończeniu kursu uczestnik:
- rozumie genezę i rozwój krasu powierzchniowego, krasu podziemnego oraz jaskiń niekrasowych,
- potrafi wskazać główne czynniki kontrolujące rozwój jaskiń i zjawisk krasowych,
- wyjaśnia podstawowe procesy zachodzące w środowisku krasowym, w tym rozpuszczanie skał, krążenie wód oraz wypełnianie pustek osadami i naciekami,
- rozumie znaczenie jaskiń i krasu dla rekonstrukcji paleogeograficznych, paleośrodowiskowych i paleoklimatycznych,
- zna przykłady obszarów krasowych i jaskiniowych w Polsce i na świecie,
- ma świadomość potrzeby ochrony jaskiń i odpowiedzialnego wykorzystania ich w edukacji oraz geoturystyce

Metody pracy

Wykład z prezentacją multimedialną wybranych zagadnień
Wykład konwersatoryjny
Dyskusja