Nagłówek Uniwersytetu Otwartego UAM

Nauki prawno-społeczne

(Nie)pamięć społeczna...

Prowadzący: dr Joanna Kałużna


Liczba godzin: 30


Cena kursu: 320,00 zł


Forma zajęć: ćwiczenia


Język: polski


Udostępnij

Podstawowe informacje

Informacje o zapisach
Rozpoczęcie zapisów: 1.12.2016
Zamknięcie zapisów: 24.12.2016
Min. liczba uczestników: 20
Limit miejsc: 30

Zapisy na ten kurs zostały odwołane.
Kurs nie został uruchomiony.

Terminy i miejsca zajęć

Lp. Data Godzina
1. wtorek 7.02.2017 16:45 - 20:00
2. wtorek 14.02.2017 16:45 - 20:00
3. wtorek 21.02.2017 16:45 - 20:00
4. wtorek 28.02.2017 16:45 - 20:00
5. wtorek 7.03.2017 16:45 - 20:00
6. wtorek 14.03.2017 16:45 - 20:00
7. wtorek 21.03.2017 16:45 - 20:00
8. wtorek 28.03.2017 16:45 - 20:00

Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa
ul. Umultowska 89a; 61-614 Poznań

Informacje dotyczące programu kursu

Cele kursu

Przedstawienie najważniejszych stanowisk teoretycznych dotyczących postrzegania i roli przeszłości w społeczeństwie ponowoczesnym (M. Halbwachs, P. Norra, F. Baumeister i S. Hastings), zapoznanie z polskimi nurtami badań nad pamięcią zbiorową (B. Korzeniewski, P.T. Kwiatkowski, M. Golka, L. Nijakowski, B. Szacka, A. Szpociński, A. Wolff-Powęska), wskazanie i omówienie modelów polityki historycznej, uświadomienie – na wybranych przykładach historycznych z okresu II RP, II wojny światowej i PRL – istotności poznanych kategorii teoretycznych w zakresie opisu i analizy rzeczywistości społeczno-politycznej, nabycie kompetencji umożliwiających samodzielne znalezienie w przestrzeni publicznej domeny symbolicznej odnoszącej się do okresu II RP, II wojny światowej i  PRL oraz dokonanie analizy jej funkcji w danej społeczności w oparciu o poznane kategorie teoretyczne.

Tematyka kursu

Przedstawienie teorii społecznych ram pamięci M. Halbwachsa, zapoznanie słuchaczy z pojęciami miejsc pamięci oraz historii drugiego stopnia P. Norry oraz pamięcią antykwaryczną, historyczną, monumentalną według koncepcji A. Szpocińskiego.  Omówienie funkcji pamięci zbiorowej oraz zjawiska rewanżu pamięci (J. Żakowski i in.); pluralizacji, prywatyzacji, „odbrązowienia” oraz regionalizacji pamięci (B. Korzeniewski); wspólnot pamięci (L.M. Nijakowski); „ścieżek transferu”, „pasów transmisyjnych” (K. Malicki. B. Szacka i in.); sposobu zmiany pamięć zbiorowej w celu poprawy autostereotypu grupy (F. Baumeister i S. Hastings).

Przedstawienie zjawiska wykorzystywania przestrzeni publicznej do oddziaływań na członków społeczności poprzez funkcje mnemotyczne przedmiotów-symboli. Zapoznanie z wynikami badań E. Hałas w obszarze zmian nazewnictwa ulic, licznych badań dotyczących nie tylko kanonu wydarzeń i postaci upamiętnianych za pomocą pomników, obelisków tablic pamiątkowych i innych, ale także ich rzeczywistych funkcji i zakresu ich oddziaływania na społeczność (L. M. Nijakowski, K. Malicki).

Nakreślenie – w oparciu o Mały rocznik statystyczny 1938 oraz Historię gospodarczą Polski XIX i XX wieku, red. I. Kostrowicka, Z. Landau, J. Tomaszewski – gospodarki II RP oraz poziomu życia społeczeństwa. Omówienie powszechności użycia perspektywy ahistorycznej podczas analizy okresu PRL. Wskazanie możliwych błędów zarówno w obszarze rozumowania synchronicznego, jak i diachronicznego. Zaproponowanie użycia – dla analizy okresu PRL – teorii kapitalistycznego systemu-świata Immanuela Wallersteina.

Wskazanie najnowszych ustaleń historycznych dla inspiracji i przebiegu Powstania Warszawskiego (A.L. Sowa), skonfrontowanie treści z pamięcią wynalezioną i społeczną w obszarze nominalnych rozważań.

Omówienie formowania I i II Armii Wojska Polskiego, ich szlaków bojowych, losów służących w niej żołnierzy, także po zakończeniu II wojny światowej. Wskazanie i objaśnienie mitów założycielskich PRL i ich funkcji (bitwa pod Lenino, zdobycie Wału Pomorskiego, Zaślubiny z Morzem). Zaprezentowanie kwestii wielokrotnie podejmowanych prób budowy Pomnika Żołnierzy I Armii WP. 

Przedstawienie okoliczności powstania i działalności Powszechnej Organizacji „Służba Polsce” (SP). Przeanalizowanie figury junaka w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego, zapoznanie słuchaczy z kronikami filmowymi i innymi przekazami audiowizualnymi (filmy, seriale), w których bohaterami są członkowie „SP”.

Przedstawienie stanu prawnego dotyczącego odszkodowań dla kombatantów oraz osób uznanych za  represjonowane, a następnie omówienie żądań wysuwanych przez byłych członków „SP” – ukazanie na przykładzie Powszechnej Organizacji „Służba Polsce” zjawiska materialnej formy rewanżu pamięci.

 W oparciu o przykład wydarzeń z 28 czerwca 1956 zaprezentowana zostanie propozycja przeprowadzenia językowej odmiany analizy dyskursu, zgodna z teorią KAD. Dotyczyć będzie terminów: wypadki poznańskie, zajścia poznańskie, konflikt społeczny, demonstracja robotnicza, manifestacja społeczna, rewolucja mas pracujących, powstanie poznańskie i in. Przedstawione zostaną różne typy narracji o Poznańskim Czerwcu ’56 oraz podejmowane przez „świadków historii” i „strażników pamięci” działania.

Przedstawienie zagadnienia pamięci upowszechnionej i jej dynamiki na przykładzie ewolucji motywów wprowadzenia stanu wojennego. Wymienieni i scharakteryzowanie wybranych wydarzeń politycznych i społecznych oraz wskaźników makroekonomicznych w latach 1970 – 1981, które staną się punktem odniesienia dla treści motywów wprowadzenia stanu wojennego. Wskazanie motywów wprowadzenia stanu wojennego zawartych w źródłach prawa stanowiących o wprowadzeniu stanu wojennego (argumentacja strony rządowej) oraz nielegalnym piśmiennictwie „drugiego obiegu” (argumentacja strony opozycyjnej). Analiza treści pamięci mediów o stanie wojennym (Trybuna Ludu – wydania rocznicowe z lat 1981 – 1989 oraz Gazeta Wyborcza – wydania rocznicowe z lat 1989 – 2010) jako egzemplifikacja ewolucji motywów wprowadzenia stanu wojennego w przekazach medialnych.

Przedstawienie kanonu świąt państwowych, zarówno w okresie PRL, jak i II oraz III RP. Zaprezentowanie możliwego zakresu oddziaływania przez rytuały – tworzone oraz wzmacniane przez działania administracji państwowej. Zwrócenie uwagi na przesłanki aksjologiczne stanowiące podstawę wyboru świąt państwowych w III RP.

Dokonanie interpretacji procesu zapominania, jego wybranych  determinant – niechęci ideologicznej niezgodności wypływającej z obszaru norm etyczno-moralnych lub poglądów politycznych. Wyrażenie oceny, czy powyższe może rezonować także na osoby, przedmioty, wydarzenia z pozoru lub rzeczywiście „neutralne”. Omówienie przykładów z zakresu kultury i sztuki, a także architektury i designu.

Przedstawienie głównych osi sporu co do celów polityki historycznej, dynamiki jej zmian na przestrzeni lat 1989 – 2013, oceny poszczególnych modeli polityki historycznej: konserwatywnego, liberalno-konserwatywnego oraz rewizjonistyczno-krytycznego. Odniesienie powyższych do polityki historycznej wobec okresu PRL.

Przygotowanie i ocenienie, zaprezentowanych przez uczestników kursu, projektów omawiających funkcjonowanie w danej społeczności domeny symbolicznej odnoszącej się do okresu PRL.

Efekty kształcenia

Kursant definiuje takie pojęcia, jak: pamięć zbiorowa, pamięć upowszechniona, historia drugiego stopnia, polityka historyczna, domena symboliczna, zbiorowe zapominanie, usypianie pamięci, wspólnota pamięci, rewanż pamięci, miejsca pamięci. Zna różne modele polityki historycznej (polityki wobec przeszłości) i potrafi wskazać różnice między nimi. Potrafi podać przykłady wykorzystania przestrzeni publicznej do oddziaływań na członków społeczności poprzez funkcje mnemotyczne przedmiotów-symboli. Wskazuje obszary zapominania w odniesieniu do okresu PRL i formułuje determinanty powyższych. Objaśnia zasady tworzenia kanonu świąt państwowych i nad-pamięci wydarzeń z okresu II RP o II wojny światowej.

Metody pracy

Wykład monograficzny akcentujący istotę danego zagadnienia oraz inspirujący do podjęcia dyskusji. Praca własna kursantów w oparciu o wskazane źródła bibliograficzne i audiowizualne.


Informacje o egzaminie

Informacja:
egzamin nie jest obowiązkowy - jest przeznaczony dla słuchaczy, którzy chcą otrzymać Świadectwo Ukończenia Kursu. Warunkiem podejścia do egzaminu jest uczestniczenie w co najmniej 60% zajęć (18h) oraz terminowe dokonanie płatności za egzamin.

Dla tego kursu nie wprowadzono jeszcze informacji o egzaminie końcowym.