Przygotowanie do matury – wiedza o społeczeństwie (część 1) – człowiek, dobro wspólne, społeczności i wspólnoty, socjalizacja, różnice społeczne

Cele kursu

·         Usystematyzowanie wiedzy z następujących działów podstawy programowej WOS-u:  człowiek – koncepcje i aspekty, dobro wspólne, społeczności i wspólnoty, społeczeństwa i socjalizacja, różnice społeczne, społeczeństwo obywatelskie

·         Ćwiczenie umiejętności rozwiązywania zadań maturalnych – zadania testowe

Tematyka kursu

1.      Koncepcje człowieka

2.      Pojęcie dobra wspólnego

3.      Społeczności i wspólnoty

4.      Społeczeństwa i socjalizacja

5.      Różnice społeczne

6.      Społeczeństwo obywatelskie

Efekty uczenia się

Wymagania ogólne i treści nauczania (wymagania szczegółowe) określone podstawą programową kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia w zakresie Wiedzy o społeczeństwie, w szczególności odnoszące się do następujących działów i zagadnień:

I. Człowiek - koncepcje i aspekty. Uczeń:  

·         przedstawia główne filozoficzne koncepcje człowieka; 

·         odróżnia podstawowe obszary filozoficznej refleksji o człowieku; 

·         charakteryzuje, na czym polega pojęcie społecznej natury człowieka obecne w kulturze  europejskiej od grecko-rzymskiej starożytności; 

·         definiuje pojęcie osoby i wskazuje na jego kulturowe, filozoficzne, psychologiczne i religijne tło (wpływ chrześcijaństwa). 

II. Dobro wspólne. Uczeń: 

·         przedstawia ogólne określenie dobra wspólnego (bonum commune) jako podstawy życia  wspólnego oraz przykłady dobra wspólnego właściwego różnym wspólnotom ludzkim; 

·         charakteryzuje wynikający z zasady dobra wspólnego aspekt obowiązków jednostki względem wspólnoty; 

·         przedstawia sprawiedliwość społeczną jako zasadę udziału członków wspólnoty w dobru wspólnym; 

·         analizuje cechy indywidualizmu i kolektywizmu w aspekcie psychospołecznym i  instytucjonalnym; wykazuje zróżnicowanie kulturowe świata w tych aspektach.  

III. Społeczności i wspólnoty. Uczeń: 

·         wyjaśnia kluczową rolę rodziny jako miejsca budowania najważniejszych relacji społecznych; 

·         charakteryzuje religię w jej wymiarze społecznym; analizuje religijność we współczesnym społeczeństwie polskim i porównuje ją z religijnością w innym społeczeństwie; 

·         charakteryzuje władzę jako fenomen społeczny i rozróżnia rodzaje władzy; wskazuje specyficzne cechy władzy politycznej; charakteryzuje zjawisko legitymizacji władzy państwowej; 

·         charakteryzuje atrybuty państwa jako organizacji politycznej (terytorialność, przymusowość, suwerenność zewnętrzna i wewnętrzna); przedstawia cechy władzy państwowej; 

·         przedstawia najważniejsze teorie genezy państwa (Arystotelesa, teistyczna, umowy społecznej, podboju, marksistowska); 

·         charakteryzuje przepisy prawa będące podstawą nadawania obywatelstwa polskiego; 

·         przedstawia różne koncepcje narodu (polityczną i etniczno-kulturową); charakteryzuje czynniki narodotwórcze i sprzyjające zachowaniu tożsamości narodowej; 

·         charakteryzuje zmiany w strukturze narodowościowej Polski po 1939 r. oraz ich kulturowe, polityczne i społeczne konsekwencje; 

·         wymienia największe mniejszości narodowe w Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 823); 

·         charakteryzuje obecną politykę państwa polskiego wobec mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, wychodząc od postanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.; 

·         wymienia najważniejsze postaci z kręgu mniejszości narodowych, etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym o wybitnym zaangażowaniu we wzbogacanie kultury; 

·         wyjaśnia kwestię akulturacji i asymilacji grup mniejszościowych, w tym migranckich; 

·         wykazuje, że rodzaj stosowanej polityki państwa w różnym stopniu i kierunku wpływa na te zjawiska. 

IV. Społeczeństwa i socjalizacja. Uczeń: 

·         charakteryzuje społeczeństwa zbieracko-łowieckie, charakteryzuje wybraną współczesną społeczność tego typu; nomadyczne i rolnicze; 

·         charakteryzuje wiejską społeczność tradycyjną; wskazuje na różnice między  społeczeństwem przemysłowym i poprzemysłowym; 

·         porównuje modele socjalizacji charakterystyczne dla własnej grupy wiekowej i pokolenia  rodziców; wyjaśnia zjawisko socjalizacji odwróconej; 

·         wyjaśnia pojęcie kapitału społecznego i charakteryzuje jego znaczenie dla rozwoju państwa i społeczeństwa. 

V. Różnice społeczne. Uczeń: 

·         podaje przykłady i wyjaśnia uwarunkowania pionowej i poziomej ruchliwości społecznej; 

·         analizuje sposoby adaptacji klas społecznych do zmian społeczno-gospodarczych w  Rzeczypospolitej Polskiej; wskazuje na przyczyny degradacji i awansu społecznego przedstawicieli klas społecznych; 

·         przedstawia strukturę warstwową współczesnego społeczeństwa polskiego; 

·         porównuje skalę nierówności społecznych w Rzeczypospolitej Polskiej i wybranym  państwie, wyjaśniając związek między nierównościami społecznymi a nierównością szans życiowych; 

·         charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej; rozważa różne możliwości jego rozwiązania; 

·         charakteryzuje zjawisko nierówności społecznych jako problem globalny oraz potrafi wskazać na jego przyczyny i skutki; 

·         przedstawia przyczyny i skutki konfliktu społeczno-ekonomicznego w wybranym państwie. 

VI. Społeczeństwo obywatelskie. Uczeń: 

·         wyjaśnia, czym jest społeczeństwo obywatelskie; charakteryzuje polskie tradycje w tym zakresie (dziedzictwo I Rzeczypospolitej i ruchu organicznikowskiego w XIX w.); 

·         podaje współczesne przykłady funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego w Polsce; 

·         charakteryzuje główne kierunki i formy aktywności organizacji pozarządowych w Rzeczypospolitej Polskiej; 

·         porównuje status prawny stowarzyszeń, fundacji i organizacji pożytku publicznego w  Rzeczypospolitej Polskiej; przedstawia tryb rejestracji tych organizacji; 

·         opracowuje projekt działań społecznych na rzecz wspólnoty lokalnej; 

·         charakteryzuje specyfikę spółdzielczości i rodzaje spółdzielni funkcjonujących współcześnie w Rzeczypospolitej Polskiej; 

·         charakteryzuje cele i działania związków zawodowych oraz innych organizacji reprezentujących interesy różnych kategorii społeczno-zawodowych; przedstawia związki zawodowe funkcjonujące współcześnie w Rzeczypospolitej Polskiej. 

Metody pracy

- konwersatorium z prezentacją multimedialną wybranych zagadnień

- praca z tekstami źródłowymi

- praca z zadaniami maturalnymi w zakresie wszystkich typów zadań w arkuszu maturalnym