Przygotowanie do matury – wiedza o społeczeństwie (część 2) – kultura, komunikowanie i ustroje polityczne

Cele kursu

Pierwszym zasadniczym celem kursu jest pomoc w przygotowaniu uczestników kursu do opanowania i powtórzenia części materiału przewidzianego w ramach treści nauczania określonych dla egzaminu maturalnego z wiedzy o społeczeństwie (zakres rozszerzony): treści od VIII (polityka i kultura polityczna) do XI (formy ustroju współczesnych państw).

Drugim zasadniczym celem jest przygotowanie uczestników do poprawnego interpretowania pytań na egzaminie maturalnym, co umożliwi - w oparciu o posiadaną wiedzę i umiejętności – udzielenie poprawnych odpowiedzi w tożsamym zakresie treści egzaminu maturalnego z wiedzy o społeczeństwie (od VIII do XI).

Trzecim celem jest wyposażenie uczestników w wiedzę pozwalającą na: wyjaśnienie, czym jest kultury polityczna, komunikowanie społeczne i podstawowe terminy z nimi związane, jakie są podstawowe zasady dotyczące prawa (hierarchiczności, spójności i zupełności), przedstawienie genezy uchwalenia Konstytucji RP z 1997 roku i wyjaśnienie zasad funkcjonowania organów konstytucyjnych w RP, a także rozpoznanie cech danego wzorcowego systemu politycznego w systemie politycznym dowolnego współczesnego państwa.

Tematyka kursu

1.      Polityka i kultura polityczna.

2.      Komunikowanie społeczne.

3.      Ustrój i system polityczny III RP.

4.      Formy ustroju współczesnych państw.

Efekty uczenia się

Efekty kształcenia są bezpośrednio związane z treściami nauczania określonymi dla egzaminu maturalnego z wiedzy o społeczeństwie (zakres rozszerzony): treści od VIII (polityka i kultura polityczna) do XI (formy ustroju współczesnych państw).

Tym samym w odniesieniu do treści kształcenia – w przynajmniej podstawowym zakresie:

1.      Polityka i kultura polityczna – uczestnik:

·         wyjaśnia, czym jest kultura polityczna;

·         wyjaśnia, czym jest polityka i myśl polityczna;

·         charakteryzuje główne współczesne kierunki myśli politycznej;

·         wskazuje ich polski kontekst;

·         wyjaśnia, na czym polega totalitaryzm i jakie są jego historyczne źródła;

·         wskazuje różnice między totalitaryzmem a autorytaryzmem;

·         charakteryzuje system rządów totalitarnych, porównując najważniejsze cechy ustrojowe Związku Sowieckiego oraz III Rzeszy Niemieckiej;

·         wyjaśnia pojęcie faszyzmu i charakteryzuje jego różne konteksty znaczeniowe;

·         analizuje zjawisko populizmu obecne we współczesnej polityce i jego konsekwencje;

·         przedstawia cechy charakterystyczne państwa demokratycznego na przykładzie III Rzeczypospolitej Polskiej i umieszcza je na tle polskiego dziedzictwa kultury politycznej;

·         charakteryzuje rolę kultury jako spoiwa wspólnoty politycznej; wymienia i charakteryzuje wybranych polskich autorów teorii dotyczących zależności kultury, życia społecznego i polityki;

·         analizuje – z wykorzystaniem wyników badań opinii publicznej – postawy społeczeństwa polskiego wobec instytucji publicznych i polityków.

2.      Komunikowanie społeczne – uczestnik:

·         wyjaśnia, na czym polega komunikacja społeczna;

·         charakteryzuje rolę mediów i zmiany zachodzące we współczesnym krajobrazie medialnym;

·         wyjaśnia pojęcia socjotechniki, propagandy i marketingu politycznego;

·         wskazuje różnice między tymi pojęciami;

·         wyjaśnia pojęcie dyfamacji;

·         podaje przykład oddziaływania propagandowego o charakterze zniesławiającym;

·         charakteryzuje sposoby walki z dyfamacją;

·         wyjaśnia pojęcie soft power i charakteryzuje znaczenie wizerunku państwa w polityce międzynarodowej;

·         wymienia przykłady zaangażowania różnych państw na rzecz upowszechniania za granicą korzystnego wizerunku własnej kultury;

·         podaje współczesne przykłady ograniczania swobody wypowiedzi;

·         wyjaśnia związek między wolnością słowa a odpowiedzialnością za słowo.

3.      Ustrój i system polityczny III RP – uczestnik:

·         wyjaśnia, na czym polega demokratyczne państwo prawne; charakteryzuje polskie tradycje konstytucyjne; charakteryzuje tło polityczne towarzyszące uchwaleniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;

·         charakteryzuje treść preambuły do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;

·         wymienia najważniejsze organy władzy w Rzeczypospolitej Polskiej, charakteryzuje relacje między nimi w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;

·         przedstawia proces legislacyjny opisany w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;

·         omawia najważniejsze organy kontroli państwowej oraz sądownictwa konstytucyjnego;

·         charakteryzuje zakres praw człowieka i praw obywatelskich w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zaczynając od gwarancji prawnej ochrony życia każdego człowieka;

·         charakteryzuje główne zasady obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej prawa wyborczego (wybory pięcioprzymiotnikowe, próg wyborczy);

·         wymienia główne organy Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej;

·         wymienia aktualnych marszałków obu izb polskiego parlamentu;

·         podaje znaczenie pojęciowe pierwszego, drugiego i trzeciego czytania ustaw w Sejmie;

·         charakteryzuje rolę komisji sejmowych (senackich) w procesie legislacyjnym;

·         wyjaśnia pojęcie kworum w parlamencie; charakteryzuje pozaustawodawcze znaczenie parlamentu (np. umacnianie więzi z Polonią, rola obu izb w polskiej dyplomacji publicznej);

·         wskazuje na elementy demokracji bezpośredniej obecne w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;

·         omawia postanowienia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. dotyczące rodziny i małżeństwa;

·         wyjaśnia pojęcie samorządu terytorialnego; charakteryzuje polskie tradycje w tym zakresie;

·         charakteryzuje funkcjonowanie organów gminy, powiatu i województwa;

·         wyjaśnia pojęcie finansów publicznych; przedstawia modele polityki gospodarczej państwa; wyjaśnia pojęcie i przedstawia rodzaje polityk publicznych;

·         przedstawia źródła dochodów budżetu państwa i kierunki wydatków budżetowych w Rzeczypospolitej Polskiej;

·         wyjaśnia, jakie są w Rzeczypospolitej Polskiej źródła dochodów samorządu terytorialnego (dochody własne, dotacje, subwencje) i kierunki ich wydatków;

·         znajduje i analizuje informacje na temat dochodów i wydatków własnych gminy oraz powiatu.

4.      Formy ustroju współczesnych państw – uczestnik:

·         analizuje sposób wyboru i charakteryzuje formę (jednoosobowa lub kolegialna) głowy państwa we współczesnych republikach;

·         odróżnia prerogatywy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej od innych jego uprawnień; przedstawia, odwołując się do współczesnych przykładów, typologie współczesnych monarchii ze względu na pozycję głowy państwa (absolutna, konstytucyjna, parlamentarna);

·         charakteryzuje systemy polityczne oparte na współpracy legislatywy i egzekutywy – parlamentarno-gabinetowy (na przykładzie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej) i kanclerski (na przykładzie Republiki Federalnej Niemiec);

·         wykazuje, że elementy tych systemów obowiązują w Rzeczypospolitej Polskiej;

·         charakteryzuje systemy ze szczególną rolą prezydenta – klasyczny prezydencki (na przykładzie Stanów Zjednoczonych Ameryki) i parlamentarno-prezydencki (na przykładzie Republiki Francuskiej);

·         wykazuje, że elementy drugiego z tych systemów obowiązują w Rzeczypospolitej Polskiej; charakteryzuje systemy polityczne z zachwianym podziałem władzy – parlamentarno-komitetowy (na przykładzie Konfederacji Szwajcarii) i superprezydencki (na przykładzie Federacji Rosyjskiej);

·         przedstawia instytucjonalne warunki funkcjonowania demokracji w takich systemach;

·         charakteryzuje funkcje legislatywy: ustrojodawczą, ustawodawczą, kontrolną i kreacyjną;

·         wskazuje kompetencje parlamentu w Rzeczypospolitej Polskiej w ramach poszczególnych funkcji.

Metody pracy

- wykład z prezentacją multimedialną wybranych zagadnień

- dyskusja

- praca z tekstem źródłowym i arkuszem maturalnym

- analiza przypadków

- uczenie problemowe

- metoda ćwiczeniowa (ćwiczenia)