Przygotowanie do matury – wiedza o społeczeństwie (część 4) – Jesień Narodów, polityka zagraniczna Polski po 1989 r., stosunki międzynarodowe

Cele kursu

·         Usystematyzowanie wiedzy z następujących działów podstawy programowej WOS-u:  Rzeczpospolita i problem wychodzenia z komunizmu; polityka zagraniczna Polski po 1989 r.; kulturowe, polityczne i gospodarcze zmiany na świecie po 1989 r.; migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie

·         Usystematyzowanie całej podstawy programowej WOS-u w kontekście zadań rozszerzonej odpowiedzi      

·         Ćwiczenie umiejętności rozwiązywania zadań maturalnych – zadania testowe

·         Ćwiczenie umiejętności rozwiązywania zadań maturalnych – zadania rozszerzonej odpowiedzi

Tematyka kursu

1.      Rzeczpospolita i problem wychodzenia z komunizmu.

2.      Polityka zagraniczna Polski po 1989 r.

3.      Kulturowe, polityczne i gospodarcze zmiany na świecie po 1989 r.

4.      Migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie.

5.      Czasowniki operacyjne w arkuszu maturalnym z WOS-u.

6.      Sposób na rozwiązywanie zadań maturalnych – część testowa arkusza.

7.      Zadania rozszerzonej odpowiedzi – zasady konstruowania i oceniania.

Efekty uczenia się

Wymagania ogólne i treści nauczania (wymagania szczegółowe) określone podstawą programową kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia w zakresie Wiedzy o społeczeństwie, w szczególności odnoszące się do następujących działów i zagadnień:

I. Migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie. Uczeń:

·         wyjaśnia, czym są: migracja, imigracja, emigracja, repatriacja;

·         charakteryzuje zasięg i skalę przemieszczeń ludnościowych na ziemiach polskich w XX i XXI w.;

·         przedstawia proces repatriacji Polaków w XX i XXI w.; wskazuje różnice między „repatriacją” a „wysiedleniem”;

·         wskazuje największe skupiska Polaków na świecie w XXI w.;

·         charakteryzuje wkład emigracji polskiej w polskie życie narodowe w XX i XXI w.;

·         wyjaśnia, czym jest „Karta Polaka” i wskazuje przykłady jej praktycznego zastosowania;

·         opisuje przyczyny i kierunki ruchów migracyjnych we współczesnym świecie, ze szczególnym uwzględnieniem zmieniającej się sytuacji w Europie (od migracji z Europy do migracji do Europy), także w obliczu kryzysu klimatycznego;

·         wyjaśnia pojęcia niżu i wyżu demograficznego;

·         charakteryzuje rolę wzrostu demograficznego dla perspektyw rozwojowych kraju, zestawia to z obecną sytuacją Polski w tym zakresie;

·         charakteryzuje w ogólnym zarysie globalne tendencje demograficzne, wskazując, które kontynenty odnotowują w ciągu ostatnich 30 lat wzrost, a które – stagnację demograficzną;

II. Rzeczpospolita i problem wychodzenia z komunizmu. Uczeń:

·         charakteryzuje kulturowy, polityczny, społeczny i gospodarczy bilans rządów komunistycznych w Polsce;

·         wymienia najważniejsze wydarzenia związane z przełomem 1989 r. w Polsce oraz w Europie Środkowej;

·         charakteryzuje spór polityczny w Polsce po 1989 r. w odniesieniu do sposobów radzenia sobie z dziedzictwem komunizmu;

·         wyjaśnia pojęcie partii politycznej; charakteryzuje główne etapy odbudowy wielopartyjnego życia politycznego w Polsce po 1989 r. (ze szczególnym uwzględnieniem zmian w systemie finansowania partii politycznych);

·         wymienia reprezentowane w parlamencie Rzeczypospolitej Polskiej partie polityczne oraz osoby stojące na ich czele;

·         charakteryzuje transformację gospodarczą w Polsce po 1989 r.;

·         wyjaśnia pojęcia prywatyzacji, reprywatyzacji, powszechnego uwłaszczenia;

·         charakteryzuje postkomunizm jako zjawisko polityczne i gospodarcze;

·         wyjaśnia pojęcia uwłaszczenia nomenklatury i kapitalizmu politycznego; podaje przykłady tych zjawisk w Polsce po 1989 r.;

·         wyjaśnia pojęcie sejmowej komisji śledczej;

·         wskazuje główne linie debaty i sporu politycznego w Polsce do 2015 r.

III. Polityka zagraniczna Polski po 1989 r. Uczeń:

·         charakteryzuje zmiany geopolityczne w otoczeniu Polski po 1989 r. (zjednoczenie Niemiec, rozpad Czechosłowacji i ZSRS) oraz ich znaczenie dla naszego kraju;

·         przedstawia główne etapy i konsekwencje wejścia Polski w struktury euroatlantyckie (NATO w 1999 r.) oraz do Unii Europejskiej w 2004 r.;

·         charakteryzuje najważniejsze formy regionalnej współpracy w Europie Środkowej, w których uczestniczy Polska: Grupa Wyszehradzka (V4), Trójmorze, relacje z Ukrainą i Białorusią;

·         charakteryzuje zaangażowanie Polski w działalność organizacji międzynarodowych (np. misje pokojowe Wojska Polskiego w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych);

·         przedstawia zaangażowanie Polski (rządu i organizacji pozarządowych, np. „Pomoc Kościołowi w Potrzebie”, Polska Akcja Humanitarna) na rzecz osób prześladowanych na całym świecie z powodu swojego wyznania (w tym pomoc dla chrześcijan) oraz dla ofiar wojen domowych (Syria, Afganistan);

·         charakteryzuje pozycję Polski w debatach nad planowaniem sprawiedliwej transformacji energetycznej i zeroemisyjności Unii Europejskiej oraz realizację wynikających z nich postulatów;

IV. Kulturowe, polityczne i gospodarcze zmiany na świecie po 1989 r. Uczeń:

·         wskazuje, kto i dlaczego wygrał „zimną wojnę”;

·         charakteryzuje nadzieje i obawy towarzyszące pierwszym latom po upadku komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej (w tym kontekście wyjaśnia pojęcia końca historii Francisa Fukuyamy oraz demokracji bez wartości Jana Pawła II);

·         wyjaśnia pojęcie ludobójstwa i podaje przykłady we współczesnym świecie: Rwanda (1994 r.), Srebrenica (1995 r.);

·         charakteryzuje przyczyny i przejawy globalnego (politycznego i gospodarczego) wzrostu znaczenia Chin;

·         wyjaśnia pojęcie wojny hybrydowej i podaje przykłady takich konfliktów;

·         wyjaśnia pojęcie cyberwojny i podaje przykłady takich konfliktów;

·         charakteryzuje kolejne etapy integracji europejskiej po 1989 r. (traktat z Maastricht, traktat lizboński);

·         wskazuje główne organy Unii Europejskiej;

·         przedstawia dochody i wydatki budżetowe Unii Europejskiej oraz fundusze Unii Europejskiej i podaje przykłady ich wykorzystania na poziomie regionalnym i centralnym w Rzeczypospolitej Polskiej;

·         wymienia największe siły polityczne reprezentowane aktualnie w Parlamencie Europejskim i charakteryzuje znaczenie polskich eurodeputowanych;

·         wyjaśnia pojęcie europejskiej polityki klimatycznej i charakteryzuje jej konsekwencje gospodarcze i społeczne dla życia Europejczyków w pierwszej połowie XXI w.

V. Zadania testowe i zadania rozszerzonej odpowiedzi.

Metody pracy

- konwersatorium z prezentacją multimedialną wybranych zagadnień

- praca z tekstami źródłowymi

- praca z zadaniami maturalnymi w zakresie wszystkich typów zadań w arkuszu maturalnym