Śmierć zawsze przychodzi nie w porę. Co zrobić, żeby bać się mądrzej i żyć pełniej

Cele kursu

WAŻNE: przeciwskazaniem do udziału w kursie jest sytuacja kryzysu psychicznego (niezależnie od jego etiologii).

• przedstawienie jak różne kultury i narracje społeczne kształtują sposób przeżywania śmierci i umierania (śmierć w naturze, w tradycji ludowej, religijnej i we współczesnej kulturze);
• ukazanie różnicy między lękiem przed śmiercią, a lękiem przed przebiegiem procesu umierania związanym z cierpieniem, utratą kontroli, samotnością;
• przedstawienie  podstawowych założeń edukacji tanatologicznej oraz możliwości jej realizacji;
• ukazanie prostych, praktycznych rozwiązań sprzyjających detabuizacji śmierci;
• zapoznanie z wybranymi pozycjami literatury dotyczącej śmierci, umierania i żałoby (dla dorosłych, dzieci, młodzieży i rodzin).

Tematyka kursu

1. Śmierć w kulturze, śmierć w naturze
• Kulturowe obrazy śmierci: tradycja ludowa i religijna, nowoczesna „ukryta” śmierć szpitalna, cmentarze, przestrzeń publiczna.
• Natura jako nauczycielka przemijania: cykle życia i śmierci, ekologia, obecność i nieobecność śmierci w naszym otoczeniu.
2. Lęk przed śmiercią a lęk przed umieraniem
• Śmierć jako fakt a umieranie jako proces biologiczny, społeczny i duchowy.
• Różne wymiary lęku (przed bólem, utratą kontroli, samotnością, nicością, potępieniem) oraz wpływ społecznego tabu na indywidualne przeżywanie kontekstu śmiertelności;
3. Edukacja tanatologiczna. Śmierć nie pyta, czy masz czas
• Istota edukacji tanatologicznej: oraz możliwości jej realizacji w rodzinie, szkole  i dorosłym życiu.
• Dlaczego warto przygotowywać się do spotkania ze śmiercią?
4. Praktyczne rozwiązania, które ułatwiają proces detabuizacji
• Jak rozmawiać o śmierci z dziećmi, nastolatkami, dorosłymi i osobami starszymi (przykładowe zadania i strategie reagowania).
5. Literatura, która wspiera w procesie
• Książki dla dorosłych – eseje, reportaże i poradniki o śmierci, umieraniu i żałobie;
• Książki dla dzieci i młodzieży oswajające temat śmierci i przemijania oraz wskazówki, jak je dobierać do wieku i sytuacji;
• Literatura jako narzędzie rozmowy i wsparcia

Efekty uczenia się

WIEDZA

Po ukończeniu kursu uczestnik:

1. zna i rozumie, jak różne kultury i narracje społeczne (tradycja ludowa, religijna, kontekst medykalizacji, nowe rytuały) kształtują sposób przeżywania śmierci i umierania;
2. zna podstawowe rozróżnienia między śmiercią jako faktem a umieraniem jako procesem biologicznym, społecznym i duchowym;
3. zna podstawowe założenia edukacji tanatologicznej oraz możliwości jej realizacji;
4. zna przykłady praktycznych rozwiązań sprzyjających detabuizacji tyematu śmierci;
5. zna wybrane pozycje literatury dotyczącej śmierci, umierania i żałoby (dla dorosłych, dzieci i młodzieży) oraz ich potencjalne zastosowanie w edukacji i autoedukacji

UMIEJĘTNOŚCI

Po ukończeniu kursu uczestnik:

1. potrafi poddać krytycznej analizie obecność lub tabuizowanie tematu śmierci i umierania oraz wskazać możliwe kierunki zmiany;
2. potrafi zaprojektować proste działania z zakresu edukacji tanatologicznej w swoim środowisku (np. na użytek własny);
3. potrafi zaplanować i przeprowadzić prostą, adekwatną do wieku rozmowę o śmierci (z dzieckiem, nastolatkiem, dorosłym lub osobą starszą), korzystając z omawianych w czasie zajęć strategii i zaproponowanych narzędzi;
4. potrafi dobrać i zaproponować odpowiednią literaturę (dla siebie lub innych) jako formę wsparcia i punkt wyjścia do rozmowy o śmierci i żałobie;
5. potrafi opracować osobisty plan dalszej pracy po kursie: konkretne działania lub praktyki, które pomagają wspierać siebie innych w mierzeniu się z tematem śmierci.

Metody pracy

wykład, demonstracja, metoda ćwiczeniowa, dyskusja, elementy Design Thinking

Każde zajęcia (3x45 minut) obejmują:

1.      Część informacyjno – demonstracyjną;

2.      Część ćwiczeniową

3.      Dyskusję.